Met een gift van een familiestichting konden wij een fraaie collectie historische tabaksartikelen
aankopen. De voorwerpen zijn afkomstig van de Haarlemse tabakshandel ‘De Gouden Kroon’, die al in de 18e eeuw was
gevestigd aan het Spaarne op nummer 78, bij de Melkbrug.
Hier ziet u een kerfbankje en een vulapparaat uit deze collectie.
Kerfbankje
18e-eeuws, voor het kerven van tabak. Beschilderd met een kleurig tropisch tafereel.
Dit komt ook voor op de etiketten van de tabakszakjes, samen met een gouden kroon. De zijkanten zijn verlucht met
bloemmotieven.
Vulapparaat
Voor het vullen van de tabaks-zakjes met blokken van verschillende afmetingen.
Het apparaat is fraai beschilderd en voorzien van de tekst ‘Anno 1762’.
Stempel
Stempel van Drukkerij De Spaarnestad te Haarlem, met afbeelding van de toren van het gebouw
van de drukkerij en tekst: DE SPAARNE-STAD HAARLEM DIVULGANDO SERVIMUS HUMANITATI.
(Door openbaar maken dienen wij de mensheid)
Schenking van Marleen Wijdeveld.
Haardplaat
Van de Stichting Elisabeth van Thüringenfonds verkreeg het museum een zeer fraai bewerkte 17-de eeuwse
haardplaat in langdurige bruikleen, voorstellende `Abraham en de engelen`.
Schilderij blekerij Bleeklust
Van de Familie Oldewelt kregen wij een heel karakteristiek olieverfschilderij uit 1737, van de
hand van de schilder J. Mensing. Het stelt voor: ‘Gezicht op blekerij Bleeklust’, van de weduwe Gunst, in de
buurtschap De Glip te Heemstede. De zware zwarte lijst is van latere datum en moet te zijner tijd worden vervangen
door een beter bij schilderij en zijn tijd passende lijst.
Maquette St Bavo
Van een particulier verkregen wij een heel bijzondere maquette van de Grote of Sint Bavo-kerk.
Dit schaalmodel is geheel gemaakt van luciferhoutjes. Hierbij zijn ook twee schriften met een verslag van de
bouw (met ca.120.000 lucifers!) en vermelding van de hoeveelheid lijm die is gebruikt. Na een opknapbeurt wordt
de maquette opgenomen in de vaste collectie van het museum.
Vaandel
Van dit door het museum aangekochte vaandel is nu nog weinig bekend, nader onderzoek is gestart.
Boven het opschrift HAARLEM is het stadswapen van Haarlem opgenomen. Het vaandel is vervaardigd door (atelier?)
W. van Diedenhoven.
Draagplaquette sociëteit Teisterbant
Deze plaquette werd uitgereikt aan leden van verdienste van de kunstenaarssociëteit
Teisterbant, en werd aan een rood fluwelen lint om de hals gedragen. Het materiaal is messing,
diameter 11,5 cm. De sociëteit was van 1950 tot 1973 gevestigd in de kelders van Restaurant Brinkmann aan de
Grote Markt in Haarlem. Schenking van het Noord-Hollands Archief.
Chirurgische koffer
Deze koffer was eigendom van Dr L.C. Kersbergen, arts in het St. Elisabeth Gasthuis te Haarlem.
Hij overleed in 1947. De koffer dateert uit het begin van de 20e eeuw en is gemaakt door de Chirurgische
Instrumenten-Fabrik O. Moecke in Leipzig. Deze schenking is via mevrouw Meijer afkomstig van Frits Meijer, die
het koffertje had gekregen van dokter Kersbergen.
Herinneringsbord Internationale Padvindersbijeenkomst
Dit bord is gemaakt door NV de Sphinx, v.h. Petrus Regout & Co te Maastricht, ter herinnering
aan de grote Internationale Padvindersbijeenkomst (Jamboree) die van 31 juli tot 9 augustus 1937 in Vogelenzang
is gehouden. Het materiaal is keramiek, diameter 21 cm. Schenking van Letty Vogelzang.
Ets van Simon de Heer, nadruk 1999 Han Massee 6/15, voorstellende de Grote Markt en St. Bavo circa 1925.
Bijbel uit 1827 met koperen sloten .
Raam van Van der Pigge
Het raam van Van der Pigge zat aan de voorzijde van de winkel boven de etalage in de
Grote Houtstraat. Op het middendeel staat een Moriaan afgebeeld die van oudsher geassocieerd wordt met tabak.
Nadere informatie over de maker nog onderzocht. De ramen zijn op dit moment in een restauratieatelier, om het
lood dat op een aantal punten verzwakt was te herstellen.
Op 15 mei 2010 heeft Van der Pigge in de Grote Houtstraat zijn deuren gesloten. Na 210 jaar komt er een einde
aan de oudste winkel van Haarlem en de oudste tabakszaak van Europa. Gelukkig heeft het HMH een grote collectie
artikelen in bruikleen gekregen, waaronder dit in Haarlem zeer bekende uithangbord.
Bijzondere tegels van het Kareol.
Het Kareol was een enorm huis in Aerdenhout met een bijzondere historie. Het werd in 1908-1911 gebouwd in
opdracht van zakenman Julius Carl Bunge, die in de graanhandel een fortuin gemaakt had en werd in 1979 onder
felle protesten gesloopt. Het Historisch Museum Haarlem heeft een grote collectie tegels in bruikleen gekregen.
Eind vorig jaar werd een bijzondere serie tekeningen en prenten van dr. Melchior aan het Historisch Museum
Haarlem geschonken. De collectie bestaat uit circa 50 tekeningen met als onderwerpen Haarlemse landschappen
en vergezichten en een aantal uitbundige tekeningen over de bevrijding in Haarlem na WOII.
Over deze collectie zal binnenkort meer informatie op de site verschijnen.
Een belangrijke nieuwe aanwinst voor ons museum is de klok die sinds november in het Historisch Museum te
bewonderen is. Deze klok is door het Fries Scheepvaart Museum in Sneek in langdurig bruikleen gegeven aan het
Historisch Museum Haarlem en wordt als volgt beschreven:
Staand horloge gesigneerd Pieter Kock Haarlem. Kast van eikenhout, met wortelnotenhout belijmd met verguld houten
beelden t.w. Atlas die de wereldbol draagt geflankeerd door bazuin blazende engelen. De wijzerplaat geeft naast
de tijd in uren, minuten en seconden de maanstand, de maand, de datum en de dagaanduiding aan. De klok slaat
de hele en halve uren op verschillende bellen en heeft ook een wekkerinstallatie. In de wijzerplaat bevindt zich
een bewegend scheepjesmechaniek alsmede een bewegend mechaniek van Vader Tijd in de toog. De klok dateert uit
circa 1740.
Trotseerloodje D.K. 1778 Dirk Keün , Haarlem 1778.
Trotseer- of dakloodjes zijn schildvormige loden plaatjes, toegepast bij loodbekledingen op o.a. daken,
dakkapellen en torens, op plaatsen waar ten behoeve van bevestigingen door middel van nagels of spijkers gaten
zijn ontstaan. De plaatjes werden met de rechte bovenzijde als klepjes boven de gaten vast gesoldeerd zodat het
regenwater er overheen kon lopen.Het woorddeel 'trotseer' spreekt dus voor zichzelf omdat het loodplaatje op de
bewuste plaats indringing van vocht moet trotseren. Trotseerloodjes werden in vroeger tijden gebruikt als een
soort visitekaartje van de loodgieter. Soms werden ze voorzien van zijn initialen, soms versierd met jaartallen
soms met de vormen van gebruikte gereedschappen. Zij werden gebruikt door gildemeesters boven de grote rivieren,
in de meer welvarende steden en leveren vaak gegevens over de ouderdom van een gebouw.
De toren van de St.Bavokerk in Haarlem is uitgevoerd in hout en geheel met lood bekleed. Tijdens de restauratie
in de 60-er jaren toen de toren geheel van nieuw lood werd voorzien, zijn honderden loodjes aangetroffen uit eind
17 de tot en met de 20e eeuw en daarvan is nu een aantal in het bezit van het Historisch Museum Haarlem.
Roodkoperen Stempel van de Gemeente Haarlem met het wapen van Haarlem met kroon, takkenbos en twee Damiaatjes,
gebruikt om lak te stempelen. Gedateerd : waarschijnlijk 19-de eeuw. In de bovenrand staat: GEMEENTE HAARLEM.
In de onderrand staat in de uitgesneden band: vicit vim virtus . De stempel is op 17 maart 2008 door
Jhr. F. Beelaerts van Blokland, oud voorzitter, aan het Historisch Museum Haarlem geschonken. Hij vertelde dat
hij de stempel ten geschenke kreeg van de toenmalige gemeentesecretaris. Toen deze zijn werkzaamheden als
gemeentesecretaris op het stadhuis aanving, stond er in zijn kamer een kast die niet open kon omdat de sleutel
al jaren zoek was. Nadat de kast geopend was, werd daarin een houten kistje gevonden waarin een 5- tal stempels.
De geschonken stempel is één van deze stempels.
Tegel ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum van melkbedrijf Van Schie te Haarlem. 1955-1980.
Bordje met afbeelding van een lezende vrouw, Centrum Comité Koninginnedag Haarlem 30 april 1966, Delfts Blauw.
Bordje met afbeelding van het stadhuis te Haarlem. Aangeboden door Centrum Comité Koninginnedag Haarlem 40 jaar
1928 -1968, Koninklijke Goedewagen Gouda.
Ingelijst tegeltableau met een afbeelding van de winkel van H. Schindeler te Haarlem. 1948.
Aparte vermelding verdient de schenking van een uit vier panelen bestaand schilderij van het laatste bestuur van de
Haarlemse Kamer van Koophandel en Fabrieken. Het werd onthuld bij de opening van de verbouwde panden aan de Nieuwe
Gracht 37 en Nassauplein 2-8. De Haarlemse Kamer fuseerde later met de Amsterdamse Kamer van Koophandel.
Het imposante groepsportret werd geschilderd door de Rotterdamse kunstenaar Jos Looise.
Het laatste bestuur van de Haarlemse Kamer van Koophandel. (Jos Looise)
De afgebeelde bestuurders zijn:
- Links boven:
Mr J.G. (Jaap) Tielenius Kruythoff, destijds algemeen secretaris /algemeen directeur van de Kamer van Koophandel en Fabrieken
voor Haarlem en Omstreken
- Zittend van links naar rechts:
- Ir M. (Maarten) C.Veth, onder-(tevens plaatsvervangend) voorzitter, vertegenwoordigend de grote bedrijven, en destijds algemeen
directeur van Crown Van Gelder Papier Fabrieken NV te Velsen;
- P. (Piet) Elsenga, ondervoorzitter, vertegenwoordigend de ondernemers MKB, tevens destijds medeeigenaar van Elsenga Electro
te Hoofddorp;
- J. (Co) Luijks, ondervoorzitter vertegenwoordigend de werknemers, van beroep schilder;
- Jhr. Drs. A. (André) L.F.M. Testa, voorzitter, vertegenwoordigend de grote bedrijven, en destijds algemeen directeur van de
Noord Zuid Hollandse Vervoersmaatschappij NV te Haarlem;
- C.J.Rees, ondervoorzitter, vertegenwoordigend de ondernemers MKB, eigenaar van Bouwbedrijf Rees te Heemstede;
- Drs J.(Jaap) A.van Balen, ondervoorzitter, vertegenwoordigend de grote bedrijven, destijds algemeen directeur van Aero Ground
Services te Schiphol;
- Staand uiterst rechts:
G. Reeuwijk, ondervoorzitter, vertegenwoordigend de werknemers, destijds bedrijfsleider van woninginrichtingbedrijf Vos te
Haarlem - Schalkwijk.
HOME
TOP
Een complete, belangwekkende ruim honderd jaar oude schouwpartij (met fraai bewerkte houten lambrizeringen en een
allegorisch Haarlems tegeltableau) afkomstig uit de salon/eetzaal van het vermaarde, reeds lang verdwenen Grand Hotel
Fünckler in de Kruisstraat. Deze schoorsteenpartij ging achter een wand schuil en kwam bij de sloop daarvan te
voorschijn.
HOME